تبلیغات
ابزار تلگرام

آپلود عکسابزار تلگرام برای وبلاگ

زبان شناسی همگانی دکتر داود مدنی و کامران درخشان - فهرست واژگان انگلیسی با ریشه فارسی A-E

زبان شناسی همگانی دکتر داود مدنی و کامران درخشان

A

  • Abbasi:سکه و واحد وزن ایرانی و افغانی. ریشه شناسی: عباس + ی (پسوند فارسی). مربوط به شاه عباس اول (مرگ ۱۰۰۷).(البته خود کلمه عباس کلمه‌ای عربی است)
  • Abkari:ریشه شناسی: "Abkari" ساختن یا فروختن مشروبات سکر آور.
  • Absinthe:ریشه شناسی: شاید از «اسپند» فارسی.شراب الکلی از مخلوط شراب با افسنطین.
  • Ace:ریشه شناسی: فارسی. کارت بازی ایرانی مانند پوکر و با همان استدلال.
  • Achaemenid:ریشه شناسی: یونانی شدهٔ نام فارسی باستان «هخامنشی».
  • Achar:ریشه شناسی: فارسی «آچار».در هند قسمتی از غذا که ترشی یا چاشنی است. (البته آچار کلمه‌ای ترکی و به معنای کلید یا بازکننده‌است)
  • Afreet:ریشه شناسی: عربی«عفریت»، شاید از فارسی"afraid" ساخته شده باشد. در اساطیر عرب هیولایی قوی و اهریمنی بود.
  • Afghanistan:واژهٔ افغان با پسوند فارسی –ستان. درکل به معنای"جایگاه افغان هاً.
  • Ahriman:فارسی «اهریمن»، روح پلید در آیین زرتشتی.
  • Ahu:ریشه شناسی: فارسی«آهو»، از فارسی میانه "ahuk". بزکوهی و غزال.
  • Ahung:واژه شناسی:چینی«a-hong»، از فارسی «آخوند» (الهی شناس و واعظ).
  • Ahura Mazda:فارسی باستان «Ahura mazdā»، در آیین زرتشتی خدا را گویند و به معنای«خدای خرد».
  • Akhundzada:ریشه شناسی: هندی"akhundzada"، از فارسی«آخوندزاده».در هندی لقبی برای بزرگ زادگان.
  • Algorithm:از نام«خوارزمی»، دانشمند ایرانی.(در باره فارسی بودن کلمه خوارزم بحث‌های فراوانی وجود دارد)
  • Alkenkengi:از عربی«الکاکنج» (: گیاه عروسک پشت پرده)، از فارسی«کاکنج»(kakunaj).
  • Amani:ریشه شناسی:هندی و فارسی«امان»، از عربی«امانة» با پسوند فارسی«-ی».
  • Angra Mainyu:صورت کهن اهریمن.
  • Angaria:ریشه شناسی: لاتین متاخر، از یونانی "angareia"، از فارسی ""angaros (پیک شاهی). در قانون مدنی رومی: خدمات اجباری حکومت، فرمانروا، یا کلیسا.
  • Angel:ریشه شناسی: انگلیسی میانهangel، از فرانسوی باستان angele، از لاتین متاخرangelus، از یونانی angelos (در ترجمهٔ واژهٔ عبری mal'kh«فرشته»)، احتمالاً با ریشهٔ ایرانی؛ angaros یونانی از پیک شاهی ایرانی (هخامنشی)؛ شاید همریشه با سنسکریت angirasبه معنای نخستین گروه پرتوهای آفریدهٔ ایزدی. روان‌های ماوراءالطبیعه در الهیات ایرانی، یهودی، مسیحی و اسلامی که عموماً با بال مجسم می‌شوند و فرستادگان خدا، واسطه‌های ایزدی و نگهبانان مخصوص فرد یا ملت هستند.
  • Apadana:ریشه شناسی: فارسی باستان"apadana"، به معنای کاخ. از apa پیوسته +dana محوطه.
  • Armenia:الزاما نباید ریشهٔ فارسی داشته باشد اگرچه نخستین بار در کتیبه‌های هخامنشی نام "Armina" ثبت شده.
  • Arsenic:از «زرنیگ»(zarnig).
  • Arya:ازفارسی باستان "Arya"، سرزمین و مردم آریا= ایران، ایرانی.
  • Aryan:ازفارسی باستان "Aryanam"، سرزمین و مردم آریا = ایران.
  • Asafetida:ریشه شناسی: فارسیaza (مصطکی) + لاتین foetida. صمغ خوردنی مانند آدامس از گیاه ایرانی و هند شرقی از خانوادهٔ آنقوزه.با بو و مزهٔ قوی، و در گیاهپزشکی در داروی ضد تشنج به کار می‌رود.
  • Asmodeus:روح شیطانی، شاهزادهٔ دیوان، از لاتین Asmodaeus، از یونانی Asmodaios، از عبری تلمودی Ashmeday، از اوستایی Aesh-ma-daeva به معنای «Aeshma ی فریبنده».
  • Assassin:این واژه از «حشاشین»(پیروان حسن صباح) آمده.
  • Aubergine:از فارسی «بادنجان» که خود این واژه نیز ممکن است از سنسکریت آمده باشد.
  • Aumildar:ریشه شناسی: عربی «عمل» + دار (پسوند فارسی). تحصیلدار در هند.
  • Avesta:به زیر بنگرید.
  • Avestan :ریشه شناسی: اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان(فارسی میانه Avastik) + an انگلیسی.
  • Azadirachta :ریشه شناسی: لاتین نو، از فارسی «آزاد درخت»، درخت آزاده و اصیل.
  • Azedarach :ریشه شناسی: فرانسوی azédarac، از فارسی «آزاد درخت»، درخت آزاده و اصیل.
  • Azha :از فارسی«آشیانه».


  • Azure(Color) :از لاتین میانه azura، از فارسی «لاجورد».

B

Babouche

ریشه شناسی: از فارسی «پاپوش».

Babul

ریشه شناسی: فارسی گیاه «بابُل»، همریشه با سنسکریت babbula، babbla(درخت صمغ عربی). این درخت احتمالاً بومی سودان است اما از شمال آفریقا تا آسیا و هند گسترده شده.

Badian

ریشه شناسی: فرانسوی badiane، از فارسی گیاه «بادیان».

Baghdad

از فارسی میانه «بغداد»Bhagadad به معنای "هدیهٔ خداً.

Bakhtiar

ریشه شناسی: فارسی «بختیار» Bakhtyr، شاید از «بخت یار» به معنای «خوشبخت». عضوی از مردم بختیاری.

Baksheesh

از فارسی «بخشش» از فعل «بخشیدن».در انگلیسی به معنای انعام.

Balaghat

ریشه شناسی: شاید از هندی، از فارسی «بالاً(از فارسی میانه) + هندی gaht»گذشتن". فلات برفراز کوه‌ها.

Baluchi

ریشه شناسی: فارسی «بلوچ»، «بلوچی». از اقوام هندوایرانی که در ناحیهٔ بلوچستان زندگی می‌کنند.

Baluchistan

ریشه شناسی: ناحیه‌ای در آسیای غربی، از فارسی «بلوچستان».قالیچه‌ای با رنگ‌های تیره که توسط چادرنشینان بلوچی و سیستانی بافته می‌شود.

Ban (title)

فرماندار کرواسی، از صربو-کرواتی.«ارباب، فرماندار، حکمران»، از فارسی «بان».


Barbican

ممکن است ازفارسی«خانه» یا «برج و بارو» باشد.

Barsom

ریشه شناسی: فارسی«بَرسم»، از فارسی میانه bursam، از اوستایی barsman.چوبی مقدس در آیین زرتشتی.

Bas

ریشه شناسی: هندی bas، از فارسی «بس» به معنای «کافی و اندازه».

Bazaar

از فارسی «بازار»، از فارسی میانه bahâ-zâr به معنای «جای قیمت».

Bazigar

ریشه شناسی: هندی bazigar، از فارسی«بازیگر». برای نامیدن چادرنشینان دوره گرد مسلمان در هند به کار می‌رود.

Bedeguar

ریشه شناسی: فرانسوی میانه bedegard، از فارسی «باداورد».نوعی گیاه.

Begar

ریشه شناسی: هندی begaar، از فارسی «بیکار».

Begari

بنگرید به بالا.

Beige

ریشه شناسی: فرانسوی، شاید از ایتالیایی پنبه bambagia، از لاتین میانه bambac-،bambax، از یونانی میانه bambak-،bambax، احتمالاً از واژه‌ای ترکی که اکنون پنبه pamuk می‌خوانند و احتمالاً با منشا فارسی «پنبه». پارچه ساخته شده با پنبه با رنگ قهوه‌ای مایل به زرد خاکستری. این واژه شاید هم از cam byses گرفته شده باشد (یونانی byssos لباس فاخر، bysses یا byses به نخ درجه یک می‌گفتند که لباس شاهزادگان پارسی بود.) فارسی «کمبوجیه»، بابلی kam buzi، نام شاه ایران که به لباسش تعمیم داده شده.

Belleric

ریشه شناسی: فرانسوی، از عربی «بَلیلَج»، از فارسی گیاه «بلیله». میوه‌ای از خانوادهٔ بادام هندی.

Bellum

ریشه شناسی: از فارسی «بَلَم»، قایق هشت نفره.

Benami

ریشه شناسی: هندی benaam، از فارسی «به نام»+ «-ی».

Bezoar

از «پادزهز».که بیشتر در پزشکی و رنگسازی شرقی کاربرد دارد.

Bheesty

ریشه شناسی: از فارسی«بهشتی».در هند: حمل کنندهٔ مخصوص آب برای خانه یا هنگ.

Bhumidar

ریشه شناسی: هندی bhumidar، از «بوم» زمین(از سنسکریت و ایرانی Bumi و فارسی باستان Bum) +«دار»(پسوند فارسی). در هند: زمیندار بزرگ.

Bibi ریشه شناسی: هندی bibi، از فارسی.

Bildar

ریشه شناسی: هندی beldar، از فارسی «بیل دار».در کاربرد حفار و حفرکننده.

Biryani

ریشه شناسی: هندی و اردو biryaan، از فارسی «بِریان». غذایی هندی مخلوطی از:گوشت یا ماهی، سبزیجات، برنج همراه با زعفران و زردچوبه.

Bobachee

ریشه شناسی: هندی babarchi، از فارسی «باورچی» آشپز مرد.

Bombast

ریشه شناسی:از فرانسوی میانه bombace، از لاتین میانه bombac-، از لاتین bombyc-، ابریشم و کرم ابریشم، از یونانی bombyk-، ابریشم و جامهٔ ابریشمین؛ احتمالاً از ریشهٔ فارسی «پنبه».

Borax

ریشه شناسی: از فارسی «بوره».sodium borate.

Bostanji

ترکی bostanci، به معنای باغبان.از bostan از فارسی «بوستان»:«بو» عطر +«ستان» جایگاه. شغلی درباری در باغ‌های سلطنتی عثمانی.

Bronze

ریشه شناسی: شاید از فارسی فلز«برنج».

Brinjal

ریشه شناسی: از فارسی «بادنجان»، احتمالاً از سنسکریت vaatingana.

Buckshee

ریشه شناسی: هندی bakhsis، از فارسی «بخشش».

Budmash

ریشه شناسی: فارسی «بد معاش»، «بد»(از فارسی میانه vat) + معاش(عربی).در هند به شخص بد سیرت و هرزه گویند.

Bukshi

ریشه شناسی: فارسی «بخشی»(بخشنده).در هند: مامور پرداخت.

Bulbul

ریشه شناسی: از ریشهٔ ایرانی و گرفته شده از عربی. فارسی «بلبل».

Bund

ریشه شناسی: هندی band، از فارسی «بند». درهند: سدی برای جلوگیری از نفوذ آب.

Bunder Boat

ریشه شناسی: هندی bandar، از فارسی «بندر». قایق ساحلی در خاور دور.

Bundobust

ریشه شناسی: هندی band-o-bast، از فارسی «بند و بست». در هند: مرتب یا تصویه کردن جزییات.

Burka

ریشه شناسی: روسی، احتمالاً از buryi «قهوه‌ای تیره»(اسب). احتمالاً از ریشهٔ ترکی burقرمز روباهی؛ این واژه احتمالاً از فارسی گرفته شده «بور» (قهوه‌ای مایل به سرخ).

Burkundaz

ریشه شناسی: هندی barqandz، از فارسی «برق انداز». «برق» (عربی) + «انداز». نیروهای مسلح یا پلیس هند در سده ۱۸ و ۱۹ میلادی.

Buzkashi

از فارسی «بز کشی».


C

Caftan

ریشه شناسی: روسی kaftan، از ترکی، از فارسی «خفتان».ردایی نظامی، تا قوزک پا و آستین‌های بسیار بلند و پرشده از پنبه یا ابریشم و یراق کمربندی رایج در سده‌های میانی اسلام.

Calabash

احتمالاً از فارسی «خربزه».

Calean

ریشه شناسی: از فارسی «قلیان».

Calender

ریشه شناسی: فارسی «قلندر»، از عربی، از فارسی kalandar(کلندر؟) انسان ژولیده، یکی از فرقه‌های صوفیه که درویشانه زندگی می‌کردند.

Camaca

ریشه شناسی: انگلیسی میانه، از فرانسوی میانه camocas یا لاتین میانه camoca، از عربی «کمخاً، از فارسی»کَمخاً پارچه‌ای منقش از ابریشم یا موی شتر.

Cambodia

فارسی باستان Kabujia. فارسی «کمبوجیه».نام کشور کامبوج بنگرید به Kamboh.

Candy

از عربی «قندی»، از فارسی «قند».

Carafe

از عربی«قرافه»، «پاشیدن»، از فارسی «قرابه».

Caravan

ریشه شناسی: ایتالیایی caravana، carovana، از فارسی«کاروان».

Caravansary

ریشه شناسی: فارسی "کاروانسراً.

Carcass

ریشه شناسی: فرانسوی میانهcarcasse، از فرانسوی باستان carcois، شاید از carquois، carquais به معنای ترکش، از تغییر tarquais، از لاتین میانه tarcasius، از عربی «ترکَش»، از فارسی «ترکش».از تیر (از فارسی باستان tigra «نوک تیز») + -کش (از «کشیدن»، از اوستایی karsh-).

Carcoon

ریشه شناسی: هندی kaarkun، از فارسی «کارکُن».در هند: دفتر دار، منشی.

Cash

ریشه شناسی: از سنسکریت karsa، واحدی در وزن طلا و نقره، همریشه با فارسی باستان karsha-، واحد پولی ایران هخامنشی.

Cassock

ریشه شناسی: فرانسوی میانه casaque، از فارسی «کژاکند»(قزاگند). «کژ»(کج) ابریشم کم بها + «آگند»(از آکندن: پر کردن).لباسی که درون آنرا با ابریشم و پنبه پر می‌کردند.

Caviar

از فرانسوی caviar، از ایتالیایی یا ترکی وارد انگلیسی شده، از فارسی "چاو-دار" به معنی "تکه ای از قدرت". به دلیل اینکه ایرانیان باستان کاملااز خواص مفید و نیروبخش آن آگاه بوده اند.[۱]

Ceterach

لاتین میانه ceterah، از «شیطرگ»، فارسی «شاه تره».گیاهی از خانوادهٔ سرخس.

Chador

هندی caddar، از فارسی «چادر». پوشش رایج میان بانوان مسلمان و هندو، به ویژه در ایران و هند.

Chakar

هندی chakor، از فارسی «چاکِر». در هند: خادم و نوکر خانه و دفتر.

Chakari

«چاکری». در هند: خادم خانگی و عمومی.

Chakdar

از پنجابی chakdar، از chak(«حق تصدی» از سنسکریت cakra) + «دار».در هند: مالک دارای زمین‌های اجاره‌ای و برزگران.

Chalaza

اسلاوی باستان zledica «باران منجمد»، فارسی «ژاله»(در معنای تگرگ).

Chappow

فارسی «چپاو» یا «چپاول». Charka

هندی carkha، از فارسی «چرخه».چرخ (از فارسی میانه chark، اوستایی chaxra-، سنسکریت cakra). دستگاهی که در هند برای ریسیدن پنبه استفاده می‌کنند.

Charpoy

از فارسی «چارپای».رختخواب طنابی در هند.

Chawbuck

هندی cabuk، از فارسی «چابک».در هند: تازیانهٔ بزرگ.

Cheque

از فارسی «چِک».ایرانیان برای نخستین بار چک را اختراع کردند.بانک‌ها در امپراتوری ساسانی در سده نخست پ.م اوراق بهاداری را به کار می‌بردند به نام «چک».که پایهٔ چک‌های امروزی است.

Check

از فرانسوی باستان eschequier «جلوگیری کردن»(در شطرنج)، از eschec، از لاتین میانه scaccus، از فارسی«شاه»(در شطرنج).در سدهٔ هفده این کلمه معنای عمومی «ممانعت کردن از دزدی» را گرفت و سرانجام در ۱۷۹۸ نام نخستین چک‌های بانکی را به خود گرفت.

Checkmate

از فرانسوی میانه eschec mat، از فارسی «شاه مات»(شاه نمی‌تواند بگریزد)، شطرنج.

Chess

از روسی shach، از فارسی «شاه»، مختصر «شاه مات»، شطرنج.

Cheyney

ریشه شناسی: احتمالاً از فارسی «چینی».پارچه‌ای پشمی در سده‌های ۱۷ و ۱۸.

Chick

هندیciq، از فارسی chiq. پرده و محافظی برای ورودی ساختمان در هند و آسیای شرقی.

Chillum

ریشه شناسی:هندیcilam، از فارسی «چَلَم».

Chilamchi

ریشه شناسی:هندیcilamci، از فارسی «چَلَمچی».در هند:ظرف فلزی شستشو.

China

از فارسی «(ظرف)چینی»، از چینی.

Chinar

هندی chinar، از فارسی «چنار». گونه‌ای درخت آسیایی.

Chobdar

هندی cobdar، از فارسی «چوبدار». «چوب» (از فارسی میانه chup) + «دار».

Cinnabar

احتمالاً از عربی «زنجَفر»، از فارسی «شنگرف».

Coomb

انگلیسی میانه combe، از انگلیسی باستان cumb، واحد اندازه گیری مایعات؛ وابسته با آلمانی میانهٔ جنوبی kump قدح، کاسه و آلمانی میانهٔ شمالی kumpf، فارسی «گنبد».

Culgee

ریشه شناسی: هندیkalg، از فارسی «کلگی» پر تزیینی. پری که هندیان بر دستار سرخود ی زدند.

Cummerbund

هندی kamarband، از فارسی «کمربند».

Cushy

هندی khush، از فارسی «خوش».

D

Daeva

Daeva، deva از اوستایی daevo؛ فارسی «دیو». روح شیطانی در آیین زرتشتی.

dafadar

از فارسی «دفعه دار». «دفعه»(عربی)+ «دار».

Daftar

هندی daftar، از فارسی «دفتر»، از عربی «دِفتر»، از یونانی diphtheria(چرم، پارچه نوشتنی).

Daftardar

ریشه شناسی: هندی daftardar، از فارسی «دفتردار».

Dakhma

ریشه شناسی: فارسی «دخمه»، از فارسی میانه dakhmak، از اوستایی daxma-(مکان جنازه).

Daroga

ریشه شناسی:هندی daroga، از فارسی «داروغه». در هند: رییس افسران.

Darvesh

از فارسی «درویش».

Darzi

هندی darzi، از فارسی «درزی».خیاط یا صنف خیاطان هندو در هند.

Das

سنسکریت dassa دشمن، بنده، احتمالاً وابسته با فارسی «داه» غلام، اوستایی dahyn-، dainhu-، danghu- سرزمین، فارسی باستان dahyn- سرزمین، ایالت، سنسکریت dasyu بیگانه. خادم هندویی در هند.

Dastur

هندی dastur سنت، از فارسی «دستور». هزینهٔ عمومی.

Dastur

از فارسی «دستور». موبد موبدان در کیش زرتشتیان هند.

Dasturi

هندی dasturi، از فارسی «دستور».پاداش.

Defterdar

ترکی، از فارسی «دفتردار». در ترکیه :مامور حساب‌های مالی.

Dehwar

فارسی«دِه وَر».ارباب دارای بنده و غلام.

Del

فارسی«دل».

Dervish

از فارسی «درویش»، از فارسی میانه darweesh.

Dewan

ریشه شناسی: هندی diwan، از فارسی «دیوان».کتاب محاسبات.

Demitasse

از فرانسوی «نیم فنجان» demi+tasse. فرانسوی باستان وام گرفته از عربی «تسَه» از فارسی «تشت».

Div

از فارسی «دیو».

Divan

از فارسی «دیوان»، از فارسی باستانdipi («نوشته»)+ vahanam(«خانه»).

Doab

ریشه شناسی: فارسی«دوآب».سرزمینی در میان دو رودخانه.

Dogana

ریشه شناسی: از فارسی«دوگانه»، دیوان محاسبه. گمرگ ایتالیایی.

Douane

ریشه شناسی: از فارسی«دیوان».گمرک.

Dubber

ریشه شناسی: از فارسی«دبه».بطری چرمی در هند برای نگهداری روغن و مایعات.

Duftery

ریشه شناسی: از «دفتر»+«-ی».پسر ان پادو در ادارات و دفاتر.

Dumba

ریشه شناسی: فارسی«دُمب». گوسفند دم پهن بخارایی و قرقیزی.

Durbar

ریشه شناسی: از فارسی «دربار». حضار در برابر شاه.

Durwan

ریشه شناسی: از فارسی «دربان».«در»(از فارسی میانهdar، از فارسی باستان duvar-)+ «بان».

Dustuck

ریشه شناسی: هندی dastak، از فارسی «دستک/دسته».(دستگیره)


E

Emblic

لاتین نوemblica، از عربی «اَملَج»، از فارسی«آمُله».درختی از خانوادهٔ Phyllanthus emblica.

Enamdar

هندی in'aamdaar، از فارسی «انعام دار».

Euphrates

از فارسی باستان Ufratu«شایسته برای عبور».






دانلود کتاب زبان شناسی مقاله زبان شناسی

با نام و یاد خداوند متعال تارنمای زبان شناسی دکتر مدنی در جهت رشد و گسترش رشته زبان شناسی در اردیبهشت 1392 راه اندازی شد.
Dr.madanilinguist@gmail.com

دکتر داود مدنی - کامران درخشان


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :




کدبازان>